Πεντάλ που τρίζει ή δεν δουλεύει

Το πεντάλ τρίζει σε κάθε πάτημα, κάνει «κενό» πριν πιάσει, ή απλώς δεν κάνει τίποτα; Το πεντάλ είναι το πιο μηχανικό μέρος του πιάνου και αυτό που ταλαιπωρείται περισσότερο στις μετακομίσεις. Τα προβλήματά του είναι από τα πιο απλά στη διόρθωση, στον χώρο σας, στην Αθήνα και σε όλη την Αττική.

Πώς εκδηλώνεται

• Το πεντάλ τρίζει ή κάνει «κλικ» κάθε φορά που το πατάτε ή το αφήνετε.
• Υπάρχει μεγάλη νεκρή διαδρομή πριν το πεντάλ αρχίσει να κάνει κάτι.
• Το δεξί πεντάλ δεν κρατά τις νότες, ή τις κρατά ακόμη κι όταν το αφήσετε.
• Το αριστερό πεντάλ δεν αλλάζει τον ήχο, ή μετακινεί τα πλήκτρα με θόρυβο.
• Το πεντάλ «κάθεται» πατημένο, ή επιστρέφει αργά και άνισα.
• Μετά από μετακόμιση, ένα ή περισσότερα πεντάλ δεν λειτουργούν καθόλου.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Τα πεντάλ είναι μοχλοί που μεταφέρουν την κίνηση του ποδιού σας στον μηχανισμό μέσα από μια σειρά ράβδων, αρθρώσεων και τσόχων. Το δεξί σηκώνει όλους τους αποσβεστήρες, ώστε οι νότες να συνεχίζουν να ηχούν. Το αριστερό αλλάζει τον ήχο: στα όρθια πιάνα φέρνει τα σφυράκια πιο κοντά στις χορδές, στα πιάνα με ουρά μετατοπίζει ολόκληρο τον μηχανισμό. Το μεσαίο, όπου υπάρχει, είτε κρατά επιλεγμένες νότες είτε, στα περισσότερα όρθια, κατεβάζει μια τσόχα ανάμεσα σε σφυράκια και χορδές για σιγανή μελέτη.

Κάθε άρθρωση αυτής της αλυσίδας έχει τσόχα ή δέρμα για να κινείται αθόρυβα. Όταν η τσόχα φθαρεί, σκληρύνει ή στεγνώσει, ακούγεται το τρίξιμο. Όταν μια ράβδος μετακινηθεί ή αποσυνδεθεί, εμφανίζεται το «κενό» ή το πεντάλ δεν κάνει τίποτα. Στα πιάνα με ουρά, η λύρα που κρατά τα πεντάλ αφαιρείται σε κάθε μεταφορά και δεν επανασυνδέεται πάντα σωστά.

Γιατί συμβαίνει

• Φθορά τσόχων και δερμάτων στις αρθρώσεις, από χρόνια χρήσης.
• Ξηρασία, που στεγνώνει τα υλικά και τα κάνει να τρίζουν. Γι' αυτό τα τριξίματα εμφανίζονται συχνά τον χειμώνα με τη θέρμανση.
• Μετακόμιση, που αποσυνδέει ή μετατοπίζει τις ράβδους, ιδίως σε πιάνα με ουρά.
• Απορρύθμιση της σύνδεσης ανάμεσα στο πεντάλ και στον μηχανισμό.
• Χαλαρά στηρίγματα στο σύστημα του πεντάλ.
• Υγρασία, που διογκώνει το ξύλο και κάνει τον μοχλό να κολλάει.
• Πολλή χρήση, για παράδειγμα σε πιάνα ωδείων όπου το πεντάλ πατιέται χιλιάδες φορές τη μέρα.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Ένα πεντάλ που τρίζει δεν βλάπτει το πιάνο, αλλά καταστρέφει τη συγκέντρωση. Ο πιανίστας σταματά να το χρησιμοποιεί ή το πατά διστακτικά, και η μουσική χάνει βάθος. Σε ηχογράφηση ή συναυλία, ένα τρίξιμο ακούγεται παντού.

Ένα πεντάλ που δεν λειτουργεί είναι σοβαρότερο. Χωρίς το δεξί πεντάλ, το μεγαλύτερο μέρος του ρεπερτορίου δεν παίζεται όπως πρέπει, και ο μαθητής δεν μπορεί να μάθει τη χρήση του. Ένα δεξί πεντάλ που δεν επιστρέφει πλήρως αφήνει όλους τους αποσβεστήρες μισοσηκωμένους, και τότε οι νότες δεν σβήνουν σωστά. Το πρόβλημα μοιάζει με πρόβλημα μηχανισμού, αλλά η αιτία είναι στο πόδι.

Επείγον είναι όταν το πεντάλ σταμάτησε να λειτουργεί μετά από μετακόμιση, ειδικά αν σκοπεύετε να εγείρετε αξίωση προς τη μεταφορική, ή όταν «κάθεται» πατημένο. Ένα τρίξιμο μπορεί να περιμένει την επόμενη επίσκεψη χορδίσματος.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Σε γενικές γραμμές όχι, παρόλο που το πεντάλ φαίνεται απλό. Οι αρθρώσεις χρειάζονται συγκεκριμένα υλικά, όχι λιπαντικά, και η σύνδεση με τον μηχανισμό έχει ρύθμιση που επηρεάζει τους αποσβεστήρες και τα σφυράκια. Τα πεντάλ και τη σύνδεσή τους τα σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology) και τα επισκευάζω από το 1994 σε σπίτια, ωδεία και θέατρα της Αττικής.

Τι να μην κάνετε: μη χρησιμοποιείτε σπρέι ή λάδι στις αρθρώσεις. Το τρίξιμο θα επιστρέψει χειρότερο και τα υλικά θα καταστραφούν. Μην προσπαθήσετε να επανασυνδέσετε τη λύρα ενός πιάνου με ουρά μόνοι σας. Μην πατάτε με δύναμη ένα πεντάλ που έχει κολλήσει.

Τι βοηθά: πείτε μου ποιο πεντάλ, τι ακριβώς κάνει, και αν το πρόβλημα ξεκίνησε μετά από μετακόμιση ή με τον χειμώνα. Ένα βίντεο με ήχο, τραβηγμένο κοντά στο πεντάλ, δείχνει το τρίξιμο καλύτερα από κάθε περιγραφή.

Πώς αντιμετωπίζεται

Με επισκευή πιάνου στον χώρο σας, συνήθως στην ίδια επίσκεψη με το χόρδισμα. Οι φθαρμένες τσόχες και τα δέρματα στις αρθρώσεις αντικαθίστανται, οι αποσυνδεδεμένες ράβδοι επανατοποθετούνται και η σύνδεση με τον μηχανισμό ρυθμίζεται ώστε το πεντάλ να πιάνει εκεί που πρέπει. Όταν η αιτία είναι στη σχέση του πεντάλ με τους αποσβεστήρες ή τα σφυράκια, η εργασία είναι ρύθμιση μηχανισμού. Σας λέω ποια από τις δύο χρειάζεται μόλις δω το πιάνο.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Τα περισσότερα προβλήματα πεντάλ διορθώνονται σε λίγα λεπτά έως μία ώρα, στο πλαίσιο της επίσκεψης χορδίσματος. Το κόστος εξαρτάται από το αν χρειάζονται υλικά, από τον τύπο του πιάνου, όρθιο ή με ουρά, και από το αν το σύστημα χρειάζεται πλήρη ανακαίνιση. Σας λέω τι χρειάζεται πριν ξεκινήσω.

Θα ξανασυμβεί;

Τα τριξίματα από ξηρασία επανέρχονται αν ο χώρος στεγνώνει πολύ τον χειμώνα. Η σταθερή υγρασία βοηθά. Οι τσόχες φθείρονται με τη χρήση, οπότε σε βάθος χρόνου θα χρειαστούν ξανά. Στην ετήσια επίσκεψη ελέγχω τα πεντάλ και διορθώνω ό,τι αρχίζει να ξεφεύγει. Αν πρόκειται να μετακομίσετε, προτιμήστε συνεργείο που μεταφέρει πιάνα κατ' επάγγελμα. Η διαφορά φαίνεται πρώτα στα πεντάλ. Για τις διαφορές ανάμεσα σε όρθιο και πιάνο με ουρά, δείτε το άρθρο Όρθιο ή με ουρά: διαφορές στη συντήρηση.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Επισκευές πιάνου · Ρύθμιση μηχανισμού (regulation)

Δείτε επίσης: Θόρυβος, βουητό, τρίξιμο, μεταλλικός ήχος · Νότα που δεν σβήνει · Όρθιο ή με ουρά: διαφορές στη συντήρηση

Πείτε μου ποιο πεντάλ και τι κάνει, ή στείλτε μου ένα βίντεο με ήχο. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού