Σπασμένη χορδή

Ακούσατε έναν ξερό κρότο και τώρα μια νότα λείπει ή ακούγεται «κούφια»; Το πιθανότερο είναι σπασμένη χορδή. Συμβαίνει και σε καλά συντηρημένα πιάνα, δεν είναι επικίνδυνο για το όργανο και αντικαθίσταται στον χώρο σας, στην Αθήνα και σε όλη την Αττική.

Πώς εκδηλώνεται

• Ένας απότομος κρότος την ώρα που παίζατε, ή μέσα στη νύχτα χωρίς κανέναν στο πιάνο.
• Μια νότα δεν ακούγεται καθόλου, ή ακούγεται πιο αδύναμη και «ξερή» από τις διπλανές.
• Στα ψηλά: η νότα ακούγεται, αλλά λεπτή και χωρίς σώμα, γιατί λείπει μία από τις χορδές της.
• Στα μπάσα: η νότα ακούγεται πολύ χαμηλή ή βουίζει, και βλέπετε μια χαλαρή χορδή να κρέμεται.
• Βλέπετε ένα κομμάτι σύρμα τυλιγμένο ή σπασμένο στο εσωτερικό του πιάνου.
• Μετά το σπάσιμο, οι γειτονικές νότες ακούγονται ελαφρώς ξεκούρδιστες.

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Οι χορδές του πιάνου είναι ατσάλινο σύρμα υψηλής αντοχής, τεντωμένο με μεγάλη δύναμη. Στα μπάσα, το σύρμα έχει επιπλέον περιέλιξη από χαλκό για να αποκτήσει μάζα. Με τα χρόνια, το μέταλλο κουράζεται στα σημεία όπου κάμπτεται ή ακουμπά σε άλλο μέταλλο. Η υγρασία προσθέτει σκουριά, που αδυνατίζει το σύρμα τοπικά. Κάποια στιγμή ένα χτύπημα του σφυριού, ή απλώς μια αλλαγή θερμοκρασίας, είναι αρκετό.

Μια σπασμένη χορδή δεν βλάπτει το υπόλοιπο πιάνο. Το χαλαρό άκρο της, όμως, μπορεί να ακουμπά σε άλλες χορδές ή στο ηχείο και να προκαλεί θορύβους μέχρι να αφαιρεθεί.

Γιατί συμβαίνει

• Ηλικία και κόπωση μετάλλου. Χορδές σαράντα, εξήντα ή ογδόντα ετών έχουν δεχτεί εκατομμύρια χτυπήματα.
• Σκουριά από υγρασία. Η συχνότερη αιτία σε πιάνα που έμειναν σε υγρούς χώρους ή κοντά στη θάλασσα.
• Φθαρμένα ή σκληρά σφυράκια. Ένα σφυράκι που έχει χάσει την τσόχα του χτυπά τη χορδή με σκληρή επιφάνεια.
• Μεγάλη επαναφορά τάσης. Σε πιάνα που είχαν χρόνια να χορδιστούν, το ανέβασμα στο κανονικό ύψος καταπονεί παλιές χορδές. Γι' αυτό σας προειδοποιώ πριν.
• Δυνατό παίξιμο σε κουρασμένες χορδές. Συνήθως απλώς αποκαλύπτει μια φθορά που υπήρχε ήδη.
• Προηγούμενες ερασιτεχνικές επεμβάσεις. Λάθος κόμποι ή τσακίσματα από παλιότερες «επισκευές».

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Μία σπασμένη χορδή είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, μια επισκευή ρουτίνας. Αυτό που έχει σημασία είναι τι μας λέει για το υπόλοιπο όργανο. Αν η χορδή έσπασε από σκουριά, οι διπλανές της είναι στην ίδια κατάσταση και θα ακολουθήσουν. Αν έσπασε στα μπάσα παλιού πιάνου, οι υπόλοιπες μπάσες χορδές έχουν πιθανότατα χάσει τον ήχο τους εδώ και καιρό. Αν έσπασε σε νέο πιάνο, κάτι άλλο την καταπονούσε, συνήθως το σφυράκι ή κάποια ακμή.

Για το παίξιμο, μια νότα που λείπει είναι ενοχλητική αλλά όχι καταστροφική. Μια καινούργια χορδή, όμως, χρειάζεται λίγες εβδομάδες και ένα ή δύο επιπλέον περάσματα χορδίσματος μέχρι να σταθεροποιηθεί. Αυτό πρέπει να το ξέρετε αν έχετε συναυλία ή εξετάσεις.

Πότε είναι επείγον; Όταν το σπασμένο άκρο ακουμπά σε άλλες χορδές ή στο ηχείο και ακούτε βουητό, ή όταν η χορδή κρέμεται έξω από το πιάνο. Επίσης, όταν σπάσουν δύο ή τρεις χορδές μέσα σε λίγους μήνες. Τότε δεν είναι τύχη, είναι ένδειξη γενικής φθοράς που αξίζει συζήτηση. Αν ακούτε και άλλους θορύβους ή βουητά, πείτε μου το.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Όχι. Η αντικατάσταση χορδής απαιτεί το σωστό πάχος σύρματος από δεκάδες διαθέσιμα, ειδικά εργαλεία και, στα μπάσα, μια χορδή κατασκευασμένη στα μέτρα του συγκεκριμένου πιάνου. Είναι από τις εργασίες που σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology) και κάνω από το 1994 σε σπίτια, ωδεία και studios της Αττικής.

Τι να μην κάνετε: μην τραβάτε και μην κόβετε το σπασμένο άκρο, και μην προσπαθήσετε να το τυλίξετε ή να το δέσετε. Μην αγγίζετε τα κλειδιά. Μια χορδή υπό τάση που απελευθερώνεται απότομα μπορεί να τραυματίσει, ειδικά τα μάτια. Κρατήστε τα παιδιά μακριά από το ανοιχτό πιάνο.

Τι βοηθά: μια φωτογραφία του σημείου και η θέση της νότας, για παράδειγμα «το πέμπτο λευκό πλήκτρο από αριστερά». Πείτε μου και αν το πιάνο έχει χρόνια να χορδιστεί. Αν βρείτε το σπασμένο κομμάτι, φυλάξτε το. Με βοηθά να επιλέξω το σωστό αντικατάστατο.

Πώς αντιμετωπίζεται

Η σπασμένη χορδή αντιμετωπίζεται με επισκευή πιάνου στον χώρο σας. Η χορδή αντικαθίσταται με νέα, κατάλληλη για τη θέση της, και φέρνεται σε συμφωνία με τις υπόλοιπες. Για τις μπάσες χορδές με περιέλιξη, η νέα χορδή παραγγέλνεται στα μέτρα του πιάνου, οπότε χρειάζεται συνήθως μια δεύτερη σύντομη επίσκεψη. Επειδή η νέα χορδή «κάθεται» σταδιακά, συνδυάζω την αντικατάσταση με χόρδισμα και σας λέω πότε θα χρειαστεί το επόμενο πέρασμα.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Η αντικατάσταση μιας χορδής στα μεσαία ή στα ψηλά διαρκεί συνήθως μισή με μία ώρα και γίνεται στην ίδια επίσκεψη με το χόρδισμα. Οι μπάσες χορδές χρειάζονται παραγγελία και δεύτερη επίσκεψη. Το κόστος υπολογίζεται ανά χορδή, συν το υλικό, και εξαρτάται από τη θέση της και από το αν χρειάζονται περισσότερες. Σας λέω τι χρειάζεται πριν ξεκινήσω.

Θα ξανασυμβεί;

Αν η αιτία ήταν η υγρασία ή η ηλικία, υπάρχει πιθανότητα να σπάσουν και άλλες. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξετε όλες τις χορδές αμέσως. Σημαίνει ότι αξίζει να ξέρετε σε τι κατάσταση είναι, ώστε να προγραμματίσετε. Κρατήστε το πιάνο σε σταθερή υγρασία, μακριά από εξωτερικούς τοίχους και παράθυρα, και χορδίζετέ το κάθε χρόνο. Στην ετήσια επίσκεψη ελέγχω τις χορδές για σκουριά και φθορά και σας προειδοποιώ έγκαιρα.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Επισκευές πιάνου · Χόρδισμα πιάνου

Δείτε επίσης: Θόρυβος, βουητό, τρίξιμο, μεταλλικός ήχος · Πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί

Στείλτε μου μια φωτογραφία του σημείου ή πείτε μου ποια νότα λείπει. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού