Πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί

Το πιάνο έχει πέντε, δέκα ή είκοσι χρόνια να χορδιστεί και τώρα θέλετε να το ξαναπαίξετε, ή να μάθει το παιδί; Είναι από τις πιο συνηθισμένες κλήσεις που δέχομαι στην Αθήνα, και σχεδόν πάντα το πιάνο σώζεται. Χρειάζεται όμως διαφορετική προσέγγιση από ένα απλό κούρδισμα, και αξίζει να ξέρετε γιατί.

Πώς εκδηλώνεται

• Ολόκληρο το πιάνο ακούγεται «χαμηλά», σαν να παίζει σε άλλη τονικότητα από το ψηφιακό ή από τον δάσκαλο.
• Οι νότες ακούγονται θολές και κυματιστές, ιδίως στο μεσαίο και στο ψηλό μέρος.
• Κάποια πλήκτρα κολλούν ή αποκρίνονται αργά μετά από τόσα χρόνια ακινησίας.
• Υπάρχει σκόνη, ίσως σκουριά στις χορδές, ίσως μυρωδιά κλεισούρας.
• Κανείς στο σπίτι δεν θυμάται πότε χορδίστηκε τελευταία φορά.
• Δεν ξέρετε αν αξίζει να το χορδίσετε ή αν «είναι για πέταμα».

Τι συμβαίνει στο πιάνο

Οι χορδές του πιάνου τεντώνονται με τεράστια συνολική δύναμη πάνω σε έναν ξύλινο σκελετό και μια μεταλλική πλάκα. Κάθε χρόνο, με τις εναλλαγές υγρασίας και θερμοκρασίας, η τάση αυτή υποχωρεί λίγο. Σε ένα πιάνο που χορδίζεται ετησίως, η απώλεια είναι μικρή και διορθώνεται εύκολα. Σε ένα πιάνο που έμεινε χρόνια, η απώλεια αθροίζεται. Ολόκληρο το όργανο «κάθεται» πολύ πιο χαμηλά από το κανονικό τονικό ύψος, και όλα τα μέρη του έχουν συνηθίσει σε αυτή τη χαμηλότερη τάση.

Όταν το πιάνο ανέβει ξανά στο σωστό ύψος, η συνολική δύναμη στις χορδές αυξάνεται απότομα. Το ηχείο, η πλάκα και οι γέφυρες αντιδρούν, και οι πρώτες νότες που χορδίστηκαν ξεκουρδίζονται ξανά όσο χορδίζονται οι επόμενες. Γι' αυτό ένα παραμελημένο πιάνο δεν σταθεροποιείται με ένα μόνο πέρασμα.

Γιατί συμβαίνει

• Χρόνια χωρίς χόρδισμα. Η τάση υποχωρεί σταδιακά και αθροιστικά.
• Μεταβολές υγρασίας. Κάθε καλοκαίρι και κάθε χειμώνας μετακινούν το ξύλο λίγο περισσότερο.
• Ακατάλληλος χώρος. Αποθήκη, υπόγειο, εξοχικό ή δωμάτιο δίπλα σε καλοριφέρ επιταχύνουν τη φθορά.
• Ο μύθος «δεν παίζεται, δεν χρειάζεται». Το πιάνο ξεκουρδίζεται από το περιβάλλον, όχι από το παίξιμο.
• Χαλαρά κλειδιά. Σε παλιά πιάνα το ξύλο που κρατά τα κλειδιά μπορεί να έχει κουραστεί, και τότε το χόρδισμα δεν κρατά όσο θα έπρεπε.
• Φθαρμένες ή σκουριασμένες χορδές. Μετά από χρόνια, κάποιες χορδές αντέχουν δύσκολα την επαναφορά.

Τι σημαίνει για το πιάνο — και για εσάς

Το σημαντικότερο που πρέπει να ξέρετε: ένα πιάνο που έχει χρόνια να χορδιστεί χρειάζεται συνήθως δύο περάσματα στην πρώτη επίσκεψη, μια γενική επαναφορά του ύψους και μετά το κανονικό χόρδισμα. Συχνά χρειάζεται και ένα δεύτερο χόρδισμα μέσα σε λίγους μήνες, μέχρι το όργανο να ξανασυνηθίσει τη σωστή τάση. Αυτό δεν είναι αποτυχία του πρώτου χορδίσματος. Είναι η φυσιολογική συμπεριφορά ενός πιάνου που επιστρέφει από μακρά αδράνεια.

Υπάρχει και ένα ρίσκο που σας λέω από πριν: παλιές χορδές μπορεί να σπάσουν κατά την επαναφορά. Δεν συμβαίνει συχνά, αλλά συμβαίνει, και αντικαθίστανται. Αν το πιάνο έχει πολύ σκουριασμένες χορδές ή χαλαρά κλειδιά, μπορεί να σας προτείνω να μείνει λίγο χαμηλότερα από το κανονικό ύψος, ώστε να παίζεται με ασφάλεια. Ή να συζητήσουμε αν αξίζει μεγαλύτερη επέμβαση.

Για τον μαθητή που ξεκινά σε τέτοιο πιάνο, η σειρά έχει σημασία: πρώτα το χόρδισμα, μετά τα μαθήματα. Το αυτί διαμορφώνεται από τις πρώτες εβδομάδες. Επείγον δεν είναι, εκτός αν το πιάνο βρίσκεται σε υγρό χώρο. Τότε κάθε μήνας κοστίζει.

Μπορώ να το φτιάξω μόνος μου;

Όχι, και εδώ περισσότερο από οπουδήποτε. Η επαναφορά ενός πιάνου που έχει πέσει πολύ χαμηλά απαιτεί να ξέρει κανείς πόσο και με ποια σειρά ανεβαίνει η τάση, ώστε να μη σπάσουν χορδές και να μην καταπονηθεί η δομή. Το χόρδισμα εξ ακοής το σπούδασα στο London Guildhall University (BSc Piano Technology, 1994) και το κάνω από τότε σε σπίτια, ωδεία και studios της Αττικής.

Τι να μην κάνετε: μην προσπαθήσετε να «ανεβάσετε» νότες με εφαρμογή κινητού και οποιοδήποτε εργαλείο. Μην αφαιρείτε τον μηχανισμό για να καθαρίσετε, και μη λιπαίνετε τίποτα. Μην αφήσετε το πιάνο σε αποθήκη «μέχρι να αποφασίσετε».

Τι βοηθά: μετακινήστε το σε κατοικημένο, θερμαινόμενο δωμάτιο, αν δεν είναι ήδη. Σημειώστε ό,τι ξέρετε για το ιστορικό του: πότε αγοράστηκε, πότε χορδίστηκε τελευταία φορά, πού έμεινε. Φωτογραφίες του εσωτερικού με ανοιχτό καπάκι βοηθούν να εκτιμήσω αν χρειάζεται και καθαρισμός.

Πώς αντιμετωπίζεται

Με χόρδισμα πιάνου στον χώρο σας, που στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνει γενική επαναφορά του τονικού ύψους και στη συνέχεια το τελικό χόρδισμα, στην ίδια επίσκεψη. Αν στην πορεία σπάσει χορδή ή φανούν φθορές, γίνεται επισκευή αφού σας ενημερώσω. Συνήθως προτείνω και εσωτερικό καθαρισμό, γιατί ένα πιάνο που έμεινε χρόνια έχει σκόνη και συχνά σκόρο. Σας λέω τι βλέπω πριν προχωρήσω σε οτιδήποτε πέρα από το χόρδισμα.

Πόσο διαρκεί και τι κοστίζει

Η πρώτη επίσκεψη διαρκεί περισσότερο από ένα συνηθισμένο χόρδισμα, συχνά δύο με τρεις ώρες, γιατί περιλαμβάνει δύο περάσματα. Το κόστος είναι μεγαλύτερο από ένα κανονικό χόρδισμα και εξαρτάται από το πόσο χαμηλά έχει πέσει το πιάνο, από την κατάσταση των χορδών και από το αν χρειαστεί δεύτερο χόρδισμα αργότερα. Σας λέω το ποσό πριν ξεκινήσω, και ξεχωριστά για κάθε επιπλέον εργασία.

Θα ξανασυμβεί;

Όχι, αν το πιάνο μπει σε ρυθμό. Μετά το δεύτερο χόρδισμα, το όργανο σταθεροποιείται και χρειάζεται πλέον μία επίσκεψη τον χρόνο, όπως κάθε πιάνο. Κρατήστε το σε εσωτερικό τοίχο, μακριά από καλοριφέρ και ήλιο, με όσο πιο σταθερή υγρασία γίνεται. Αν το πιάνο δεν πρόκειται να παίζεται για καιρό, χορδίστε το πάλι μία φορά τον χρόνο. Είναι πολύ φθηνότερο από μια νέα επαναφορά σε πέντε χρόνια.

Σχετικά

Σχετικές υπηρεσίες: Χόρδισμα πιάνου · Επισκευές πιάνου · Καθαρισμός & συντήρηση

Δείτε επίσης: Το πιάνο ακούγεται φάλτσο / ξεκούρδιστο · Μύθοι για το πιάνο · Τι καθορίζει το κόστος του χορδίσματος

Πείτε μου πόσα χρόνια έχει να χορδιστεί και πού βρίσκεται το πιάνο. Τηλέφωνο: +30 694 459 4149 · Επικοινωνία & ραντεβού